Baba, Bana Masal Anlatma – 1 

13 Ocak 2022 - 14:57

Evvel zaman içinde

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde

Develer tellal iken, pireler berber iken.

Annem kaşıkta, babam beşikte iken…

Ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken,

Babam düştü beşikten, alnını yardı eşikten.

Annem kaptı maşayı, babam kaptı küreği,

Gösterdiler bana kapı arkasındaki köşeyi…

Neyse sözü fazla uzatmayalım,

Masaldır bunun adı, kaçırmayalım tadı…

Kaçırmayalım tadı dese de tekerleme, tadınızı kaçırmaya geliyorum. Çocuklarımızı emanet ettiğimiz masallar zaman içinde hayli törpülenmiş ve yumuşatılmış olsa da, orijinal halleri fazlasıyla kan, vahşet, şiddet, trajedi, köşe dönmecilik, güce tapma, kötücül kurnazlık, ırkçılık, pedofili, cinsellik içeriyordu. Dikkatli okumalarda hâlâ da bunların izlerini sürmemiz mümkün. Günümüzde kaleme alınsa yazarını topa tutacağımız masalları çocuklarımıza okuyor ve bunlarla mışıl mışıl huzurlu uykulara dalmalarını bekliyoruz. Çocukların reklamlardan sebeple ineğin rengini artık mor sanmaları gibi büyükler de kapaklarına aldanarak masalların sadece çocuklar için yazıldığını zannediyor. Oysa masallar küçükler için olduğu kadar anne babalar için de yakutlar, elmaslar barındıran saklı hazineler misali, bir köşede gizemlerinin çözülmesini bekliyor. Bundan sonra ayda bir kez yayımlanacak yazılarla, masalların hazine sandığını aralayıp, içinde gizlenen şaşırtıcı gerçeklere bakmaya çalışacağız. Her ne kadar, köşenin adı, “Baba Bana Masal Anlatma” olsa da, sizlere masallar anlatacağım.   

Evde kısmetini bekleyen Sinderella

 Masalların;  -özellikle okuma yazması olmayan toplumlarda-  halkı eğitmek, bir yandan disipline ederken bir yandan da otoriteye karşı çıkma duygusunu tatmin ederek psikolojik rahatlık sağlama gibi pek çok işlevi vardır. Çocukların eğitiminde kullanılması da bunlardan biridir. Çocukları disipline etmek, anne babanın sözünden çıkmamaları konusunda uyarmak, kız ve erkek çocuklarına ayrı ayrı ‘toplumsal rollerine uygun’ olarak görevlerini öğretmek masallar vasıtasıyla nesilden nesile aktarılmıştır. Bunu mesela bizde Külkedisi olarak bilinen Sinderella masalı üzerinden örneklendirebiliriz. Kız çocuklarına kurallara uygun davranırsanız, büyüklerinize itaat ederseniz, bir gün ‘prensle / kısmetinizle’ evlenebilirsiniz denilmektedir:

* Külkedisi aslında ev kızıdır ve evin bütün işlerini yapmaktadır. Burada kızlara evi temizlemeleri, yemek yapmaları gibi toplumsal rolleri öğretilmektedir. 

* Kötü kalpli üvey anneye bile karşı gelmemektedir. Büyüklerinize -hele de anne babaya-, size kötü de davransa baskı da yapsa karşı gelmeyin, dediklerini yapın. Aksi takdirde cezalandırılırsınız. Uygun davranırsanız, eziyet çekseniz bile günün birinde mükâfatlandırılırsınız fikri aşılanmaktadır. Tıpkı ustasından senelerce eziyet çeken çırağın, yıllar sonra ustasını ‘ama bana meslek kazandırdı’ diyerek sitayişle anması gibi. 

* Külkedisi baloya gitse bile on ikiden önce evde olması gerekmektedir. Kızların geç saatlere kadar dışarıda kalmaması gerektiği, belli bir saatten önce eve dönmesi gerektiği yoksa her şeylerini, tüm güzelliklerini kaybedeceği anlatılmaktadır. Burada geceyi dışarıda geçirmemeleri özellikle vurgulanarak; arabanın balkabağına, seyisin sıçana, parlak kıyafetlerin çaputlara dönüşmesi metaforunun altında kızlığın kaybedilmesi halinde her şeylerini kaybedecekleri anlatılır. 

* Külkedisinin prensle dans edip, yakınlaşmasına rağmen, daha ileri gitmemesi, kendini gizlemesi, prensi peşinden sürüklemesi. Annelerin kızlara erkeklere nasıl davranmaları gerektiği konusunda yazılmış bir manifesto gibidir. Erkekle belli oranda yakınlaşsan bile fazla ileri gitme, kendini hemen açık etme, bırak sırlarını merak etsin, mutlaka kaç, çünkü kaçan kovalanır.

* Masallarda toplulukların odağındaki dinsel güdülerin güçlü biçimde kullanıldığı da unutulmamalıdır. Üvey annesi Külkedisini prensin adamlarından sakladığı halde, ilahi güç sayesinde gerçek açığa çıkar ve genç kız prensle evlenir. Siz üzerinize düşen yükümlülükleri yerine getirirseniz, çektiğiniz sıkıntıları bir sınav olarak görürseniz, yaratıcı da sizi görür ve günün birinde mutluluğa eriştirir, denilmektedir.     

Külkedisi ile masallara minicik bir giriş yaptık, anlattıklarım uykunuzu getirmek yerine kaçırdıysa gözlerinizi fal taşı gibi açmaya talibim. Eğer masalların gerçek yüzünü merak ediyorsanız, alt metinlerde gizlenen sırları dinlemek istiyorsanız, masalların şifreden perdesini aralamak istiyorsanız doğru yerdesiniz. Masalların altında yatan gerçekleri okurken şaşıracak, meraklanacak ama çok da eğleneceksiniz.

Yazarın Diğer Yazıları

Baba Bana Masal Anlatma – 8

MASALLARDA ÇOCUKLARIN ERKEN YAŞLARDA EVLENDİRİLMESİ ‘ÇOCUK GELİN’ THUMBELİNA - 3 Efendim, nihayet Parmak Kız – Thumbelina masalımızı anlatmayı bitirdik. Kralın yaptığı densizlik sinirlerimi bozsa da, kırlangıcın mutsuzluğuna üzülsem de şimdi daha iyiyim. Umarım Parmak Kız da, iyi ve mutludur, kralı yontarak insana benzetmiştir. Dilerseniz art ...

BABA BANA MASAL ANLATMA – 7

MASALLARDA ÇOCUKLARIN ERKEN YAŞLARDA EVLENDİRİLMESİ ‘ÇOCUK GELİN’ THUMBELİNA - 2 Geçen yazımızda anlatmaya başladığımız Parmak Kız masalını Köstebek’in Thumbelina’ya cinsel saldırıda bulunması üzerine daha fazla devam edemeyerek kesmiştik. Elbette yaptıkları Köstebek’in yanına kar kalmayacak. Buyurun o zaman masalın devamına… Köstebek, rah ...

Baba Bana Masal Anlatma – 6

MASALLARDA ÇOCUKLARIN ERKEN YAŞLARDA EVLENDİRİLMESİ: ‘ÇOCUK GELİN’ THUMBELİNA - 1 Ülkemizde Parmak Kız olarak bilinen Andersen masalı fantastiktir, macera doludur, acıklıdır, sonu bile tam mutlu değil, parçalı bulutludur. Disney, Thumbelina’dan bir doğa savaşçısı yaratmıştır. Gözünü hırs bürümüş, bir parkı yok etmeye çalışan kapitalistlere ...

Baba Bana Masal Anlatma - 5

MASALLARDA YOKSULLUK VE ÇOCUK İŞÇİLER: KİBRİTÇİ KIZ’IN KIZIL İNTİKAMI İşçi Bayramı ile başlayan Mayıs ayında, çocuk işçiliğinin son bulmasını dileyerek, o çok bildik masala farklı bir açıdan yaklaşmaya ne dersiniz? Babasının ölümü üzerine, çocuk yaşta okulu bırakarak çalışmak zorunda kalan Andersen’in pek çok masalında çocuk işçiliğine ve çocukl ...

Baba Bana Masal Anlatma - 4

MASALLARDA SALGIN HASTALIKLAR: FARELİ KÖYÜN KAVALCISI Son dönemlerde sokak hayvanlarının şehirlerden tamamen çıkartılarak, hayvan barınaklarına hapsedilmesi tartışmaları ünlü bir sanatçımızın attığı tweet’le daha da alevlendi. Bir kap yemek, bir tas su ve bir de başlarının okşanmasından başka bir şey beklemeyen can dostlarımızı şehirden kovdu ...

Baba Bana Masal Anlatma-3

Masallarda Çocuk Köleliği  Parmak kadar çocukların satılması -2   Geçen ayki yazımızda masallarında parmak kadar çocukların satılmasının izini sürmeye Grimm Kardeşlerin Başparmak masalıyla Almanya’da başlamıştık ve Pertev Naili Boratav’la yurda giriş yapacağımızı söylemiştik. O halde buyrun Nohut Oğlan’a…    Boratav’ın Nohut Oğlan masalınd ...

Baba bana masal anlatma-2 

MASALLARDA ÇOCUK KÖLELİĞİ PARMAK KADAR ÇOCUKLARIN SATILMASI -1 Bu sayıda hangi masalı anlatsam diye düşünürken geçenlerde ‘Kim Milyoner Olmak İster?’ yarışma programında Kenan İmirzalıoğlu’nun sorduğu “1980’lere kadar hangi ülkedeki yetim, gayrimeşru doğmuş, ebeveyni alkolik, ayrılmış veya fakir olan çocuklar devlet tarafından bazen açık artı ...

ARŞİV