Gazetecilik, iklim ve adalette 2025
Türkiye’de ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü üzerindeki baskılar giderek arttı, iklim bilançosu rekor sıcaklıklar, kuraklık ve yangınlarla alarm veriyor, 5 milyona yakın kişi değişim için imza verdi
-
Gazeteciliğin Dönüşümü: Medya araştırmaları ve gazetecilik pratiği üzerine odaklanan, İngiliz University of Oxford bünyesinde faaliyet gösteren önde gelen bir araştırma merkezi olan Oxford Gazetecilik Araştırma Merkezi (Reuters Institute for the Study of Journalism) gazeteciliğin geçen yılını araştırdı. Gretel Kahn, Marina Adami, Matthew Leake ve Eduardo Suárez tarafından kaleme alınan rapora göre, 2025 yılı gazetecilik açısından çok katmanlı bir kırılma momenti oluşturdu. Gazeteciler Platformu’ndaki yazıya göre; bu kırılma, yalnızca teknolojik dönüşümle sınırlı olmayıp; haber ekonomisi, mesleki güvenlik, editoryal bağımsızlık, izleyici davranışları ve demokratik kamusal alanın işleyişi gibi temel boyutları eş zamanlı olarak etkiledi. Rapora göre izleyici kaybı ve platformlaşma derinleşirken, yapay zekâ haber üretimi ve dağıtımını kökten dönüştürüyor; kamu ve platform fonlarındaki kesintiler bağımsız medyayı zayıflatıyor; çatışma bölgelerinde gazetecilere yönelik sistematik şiddet ise basın özgürlüğünü yapısal bir krize sürüklüyor. Tüm bu koşullar altında gazetecilik, 2025’te hem kırılganlığını hem de yeni araçlar, modeller ve anlatılarla kendini yeniden üretme kapasitesini aynı anda görünür kılıyor.
-
(İtalya’daki Uluslararası Gazetecilik Festivali’nden/2025 (foto imza Eduardo Suárez)
Öte yandan “Reuters Institute Dijital Haber Raporu 2025”te “Mart 2025’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın en önemli siyasi rakibinin tutuklanmasının ardından Türkiye, son on yılın en büyük hükümet karşıtı protestolarına sahne oldu. Erdoğan’ın üçüncü kez cumhurbaşkanı olup olamayacağı sorusu belirsizliğini korurken, Türkiye’de ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü üzerindeki baskılar giderek artıyor. Hükümet, eleştirel sesleri susturmak ve bağımsız gazeteciliği kısıtlamak için attığı adımları yoğunlaştırmış durumda.” deniliyor. Rapora göre Türkiye’de haberlere duyulan genel güven, 2015’ten bu yana en düşük seviyesine geriledi. Now, Sözcü ve Halk TV gibi güven düzeyi daha yüksek olan yayın kuruluşları muhalif duruşlarıyla bilinirken, kamu yayıncısı TRT başta olmak üzere hükümete yakın medya organları, son derece kutuplaşmış bir ortamda genel olarak daha düşük güven puanlarına sahip. -
2025’in İklim Alarmı: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Coğrafya Bölümü öğretim üyesi, iklim bilimci Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı'nın hazırladığı 2025'in iklim bilançosuna göre Türkiye, son 55 yılın en sıcak Temmuz ayını yaşadı. Silopi'de ölçülen 50,5°C, ulusal sıcaklık rekoru olarak kayda geçti. Yağışlar, son 52 yılın en düşük seviyesindeydi; yaz aylarında ülkenin büyük bölümü ''olağanüstü kuraklık'' sınıfına girdi. 53 şehirde 80 bin hektardan fazla alan (110 bin futbol sahası büyüklüğünde) yandı. Yangınlarda 17 kişi hayatını kaybetti, 50 binden fazla kişi tahliye edildi. Kuraklığın yanı sıra yağış rejimi de bozuldu; aşırı yağış kaynaklı afetler yaşandı.
-
-
Yavaşlı, tüm bu verilere rağmen küresel iklim eyleminde ilerleme olmadığına dikkat çekerek, COP30'da fosil yakıtlardan çıkış ve ormansızlaşmayla mücadeleye dair beklenen yol haritaları üzerinde de uzlaşı sağlanamadığını söylüyor. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı, “2026, Türkiye'nin COP 31'e ev sahipliği yapacağı bir yıl. Bu süreç, Türkiye'nin hâlâ ''kritik derecede yetersiz'' olarak sınıflandırılan iklim politikalarını iyileştirmesi için önemli bir fırsat. Sera gazı emisyonlarını hızla düşürür ve uyum eylemlerini ciddiyetle uygularsak, geleceğin iklimini şekillendirme şansımız var. Aksi halde ise 2025'te gördüklerimiz sadece bir başlangıç olabilir'' uyarısında bulunuyor.
-
İmzalar Mattia Ahmet’e: Change.org Türkiye’nin verilerine göre 2025 yılı boyunca başlatılan imza kampanyaları arasında en fazla imza, “Mattia Ahmet’in Katilleri En Üst Sınırdan Ceza Alsın” başlıklı kampanya için atıldı. Merve Şahinkaya tarafından Mattia Ahmet Minguzzi’nin ölümüne ilişkin davada faillerin en üst sınırdan cezalandırılması ve benzer suçlar için emsal oluşturacak bir karar verilmesi talebiyle başlatılan kampanya, 259.834 imzaya ulaşarak yılın en çok imzalanan kampanyası oldu. Ayrıca 2025 yılı boyunca toplam 5 bin 137 kampanya başlatıldı. Bu kampanyalara destek veren yurttaşlar, yıl boyunca 4 milyon 597 bin 211 imza attı. Adalet, çocukların korunması, sağlık, çevre ve yasadışı bahisle mücadele gibi pek çok başlıkta başlatılan kampanyalar, vatandaşların karar alıcılara seslenme aracı olmaya devam etti.
-
(İklim fotoğrafları İklim Masası’ndan alınmıştır)