Kadıköy’de Türkiye ve Ortadoğu konuşuldu
Kozyatağı Kültür Merkezi’nde düzenlenen söyleşide Doç. Dr. Deniz Tansi, Türkiye’nin 2026 dış politika perspektifini Ortadoğu’nun tarihsel kırılmaları üzerinden değerlendirdi. Tansi, Atatürk’ün dış politika mirasına vurgu yaptı
Cumhuriyetçi Birlik Platformu tarafından düzenlenen “Türk Dış Politikasında 2026 Yılı Beklentileri” başlıklı söyleşi, 18 Ocak Pazar günü Kozyatağı Kültür Merkezi’nde gerçekleşti. Dış politika ve Ortadoğu gündeminin ele alındığı etkinlikte, Doç. Dr. Deniz Tansi güncel gelişmeler ışığında Türkiye’nin 2026 yılına ilişkin dış politika perspektifini değerlendirdi.
Konuşmasında Türk dış politikasının temelinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü’nün ortaya koyduğu ilkelerin bulunduğunu vurgulayan Tansi, bu mirasın belirleyici niteliğine dikkat çekti. Tansi, “Dış politikanın fabrika ayarları bunlara dayanıyor. Bu ilkelerden uzaklaşıldığında nasıl bir tabloyla karşı karşıya kaldığımız ortada.” dedi.
ORTADOĞU KAVRAMI
Ortadoğu kavramının tarihsel kökenlerine de değinen Tansi, bu coğrafyanın aslında “Güneybatı Asya” olarak tanımlanması gerektiğini belirterek, “Biz bu coğrafyaya Ortadoğu diyoruz ama aslında buranın adı Güneybatı Asya. Ortadoğu kavramı bize ait değil. Kime göre Ortadoğu, Yakındoğu ya da Uzakdoğu? Bu kavramlar 19’uncu yüzyıldan itibaren, özellikle İngilizlerin bölgeye yönelik sömürgeci siyaseti çerçevesinde ortaya çıktı. Önce Yakındoğu, ardından Ortadoğu’dan söz edildi.” ifadelerini kullandı.
Tansi, bölgenin ‘Ortadoğulaştırılması’ sürecinin ve manda yönetimlerinin kurulmasının bilinçli bir tasarımın parçası olduğunu ifade ederek, “Bu tasarım çerçevesinde bugün, aradan geçen yaklaşık 100 yılın ardından çok daha farklı bir noktaya gelindi. Haritalar büyüdü, ancak bu kez daha fazla parçalanmaları gerektiği ortaya çıktı.” şeklinde konuştu.
İRAN: DEVRİMDEN REJİME
İran’a ilişkin değerlendirmelerde bulunan Tansi, İran’ın köklü bir devlet geleneğine sahip olduğunu vurgulayarak, 1979 Devrimi’nin seyrine dikkat çekti. Humeyni’nin Paris’ten gelerek sürecin başına geçtiğini hatırlatan Tansi, İran Devrimi’nin zamanla mollalar tarafından ele geçirilerek İslam Devrimi’ne dönüştüğünü söyledi.
İran Devrimi’nin mollalar tarafından çalınmış bir devrim olduğunu vurgulayan Tansi, “Devrim yaptıktan sonra özellikle sosyalistleri, profesörleri ve diğer grupları astılar ve kamyonlarla tüm ülkeye sergilediler. Yani ‘Şah gitsin de ne olursa olsun’ söyleminin sonucunda böyle bir tablo çıktı. İran’da kurulan rejim; aslında bir devrim ihracatı ortaya koymaya çalıştı ve İran-Irak Savaşı sürecinde Suriye ile olan dayanışma Lübnan’da Hizbullah örgütünü kurulmasını ve savaş zeminiNİ hazırladı.” ifadelerini kullandı.
IRAK’TA FİİLİ BÖLÜNME
Irak’ın 1991 Körfez Savaşı sonrasında fiilen bölünmeye başladığını belirten Tansi, uçuşa yasak bölgelerle bu sürecin Batı eliyle şekillendirildiğini söyledi.1 Mart 2003 tezkeresinin reddini Türkiye açısından kritik bir karar olarak değerlendiren Tansi şöyle devam etti, “İkinci Körfez Savaşı öncesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onurunu kurtaran son derece önemli bir kararı vardır; 1 Mart 2003 teskeresi, bunun reddi son derece önemliydi. Ama buna rağmen savaş sonrasında gelinen noktada, 2005 Irak Anayasası’nda Büyük Ortadoğu Projesi’nin numunesini ilan ettiler.”
SURİYE’DE TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜ
Suriye’de yaşanan gelişmeleri de değerlendiren Deniz Tansi; Türkiye’nin çıkarları için önemli olanın Suriye’nin de aynı İran gibi toprak bütünlüğünü koruması olduğunu vurguladı. “Dış politika ideolojiyle değil, çıkarlarla yapılır.” diyen Tansi, ideolojik yaklaşımların büyük hayal kırıklıkları yarattığını söyledi.
Doğu Akdeniz’den Basra Körfezi’ne kadarki alana bakıldığında devlet yapılarının çözüldüğü ifade eden Tansi bölgede klanlar, aşiretler ve terör örgütleri üzerinden “kontrol edilebilir istikrarsızlık” alanları yaratıldığını dile getirdi.
Konuşmasının sonunda Atatürk’ün kurduğu cumhuriyet modelinin önemine dikkat çeken Tansi, “Bu modelin farkı; yurttaşlık eşitliği, siyasal ulus anlayışı ve laikliktir. Laikliği çıkardığınızda yapı yığına dönüşür.” ifadelerini kullandı.