HRW’den çocuklara ağır hapis cezasına tepki
İnsan Hakları İzleme Örgütü, çocuklara yönelik hapis cezalarını ağırlaştıran yeni düzenlemeye tepki gösterdi
Türkiye’de çocuklara yönelik cezaları ağırlaştıran yeni düzenleme, çocuk hakları açısından tartışma yarattı. 18 Ağustos’ta yürürlüğe giren düzenlemeyle, ceza sorumluluğu bulunan 12-14 yaş arasındaki çocuklara bazı ağır suçlarda 27 yıla kadar hapis, 15-17 yaş grubundaki çocuklara ise belirli koşullarda müebbet hapis cezası verilebilmesinin önü açıldı. Düzenleme, 14 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi’nin öldürülmesinin ardından çocuk suçlarında cezaların artırılması yönündeki tartışmaların ardından hayata geçirilirken, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) çocukların yetişkinler gibi uzun süreli hapis cezalarıyla cezalandırılmasına tepki gösterdi.
ÇOCUKLAR YETİŞKİNLER GİBİ CEZALANDIRILMAMALI
HRW Çocuk Hakları Direktör Yardımcısı Bill Van Esveld, ağır suçların karşılıksız bırakılmaması gerektiğini ancak çocukların uzun yıllar hapisle cezalandırılmasının çözüm olmadığını söyledi. Çocukların gelişimlerinin devam ettiğine dikkat çeken Esveld, çocuk adaletinin cezalandırmadan çok çocuğun değişme ve topluma yeniden kazandırılma kapasitesini dikkate alması gerektiğini vurguladı. Örgüt, 14 yaşından küçük çocuklara cezai yaptırım uygulanmasının ve çocukların yetişkinlerle aynı ceza anlayışıyla değerlendirilmesinin uluslararası standartlarla çeliştiğini kaydetti.
HRW, çocukların karar verme, dürtü kontrolü ve davranışlarının sonuçlarını öngörme kapasitesinin yetişkinlerle aynı olmadığını belirterek, uzun süreli hapis cezalarının çocukların gelişimini ve topluma yeniden kazandırılma ihtimalini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
DÜZENLEME MİNGUZZİ CİNAYETİNİN ARDINDAN GÜNDEME GELDİ
Çocuklara verilen cezaların artırılması tartışması, 14 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi’nin 2025’te öldürülmesinin ardından yeniden gündeme gelmişti. Minguzzi davasında 15 ve 16 yaşlarındaki iki çocuk 24’er yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Yeni düzenlemeyle çocuklara uygulanabilecek hapis cezalarının sınırları da yükseltildi. Daha önce 15-18 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 18-24 yıl, müebbet gerektiren suçlarda ise 12-15 yıl hapis öngörülürken, yeni düzenlemeyle bu süreler sırasıyla 19-27 yıl ve 15-18 yıl olarak değiştirildi. Böylece bazı ağır suçlarda çocuklar açısından daha uzun hapis cezalarının yanı sıra belirli koşullarda müebbet hapis cezasının da önü açıldı.
12-15 yaş grubunda da ceza sınırları artırılırken, hâkime çocuğun suçun niteliğini ve davranışlarının sonuçlarını kavrama düzeyini değerlendirerek daha ağır ceza hükümlerini uygulama imkânı tanındı. Düzenlemeyle çocuk hükümlülerin çocuk eğitimevlerine geçişi de zorlaştırıldı. HRW, çocukların özgürlüğünden yoksun bırakılmasının son çare olması gerektiğini belirterek sosyal hizmetler, eğitim, aile desteği ve koruyucu programların güçlendirilmesinin suçun önlenmesinde daha etkili olabileceğine dikkat çekti.