Cami projesi Danıştay’a gidiyor
Kadıköy Rıhtım'daki cami ve yer altı otoparkı projesinde iptal kararı istinafta bozuldu. Kadıköy Belediyesi kararı Danıştay’a taşıdı
Kadıköy Rıhtımı’nda yapılması planlanan cami ve yer altı otoparkı projesine ilişkin hukuki süreç yıllardır devam ediyor. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın talebiyle gündeme gelen ve Kadıköy Belediyesi ile TMMOB Mimarlar Odası’nın açtığı davalar sonucunda iptal edilen proje son olarak Danıştay’a taşındı.
PROJE NASIL GÜNDEME GELDİ?
Diyanet İşleri Başkanlığı, 2015 yılında Haydarpaşa Garı’nın da yer aldığı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda İSKİ arıtma tesisi alanı olarak görünen, fiilen ise otopark olarak kullanılan Moda Sahili’ndeki dolgu alanına cami yapılması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na başvurdu.
Hazırlanan projede cami, şadırvan ve hizmet birimleri için 11 bin 232 metrekare taban oturumlu, toplam 33 bin 559 metrekarelik bir inşaat alanı öngörüldü. Proje kapsamında ayrıca üç bodrum katlı ve 1242 araç kapasiteli bir yer altı otoparkı planlandı.
BELEDİYEDEN DAVA, MAHKEMEDEN İPTAL
Kadıköy Belediyesi’nin açtığı ve TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin müdahil olduğu davada İstanbul 3. İdare Mahkemesi, İstanbul 5 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 2017 tarihli kararı ile kabul edilen projeyi hukuka aykırı bularak 30/04/2025 tarihinde iptal etti. Mahkeme kararında bilirkişi raporları belirleyici oldu.
Bilirkişi raporlarında, proje alanının Haydarpaşa Garı ve Çevresi Kentsel Tarihi Sit Alanı ile Tarihi Kentsel Peyzaj Alanı içinde bulunduğu vurgulandı. Raporda ayrıca, cami yapılması planlanan alanın 400–500 metre yürüme mesafesinde Sultan III. Mustafa İskele Camii, Caferağa Camii, Kethüda Çarşı Camii ve Osmanağa Camii gibi birçok caminin bulunduğu, dolayısıyla bölgede ibadet alanı açısından bir yetersizlik olmadığı ifade edildi.
Raporda, yaklaşık 20 bin kişilik kapasite öngörülen caminin yaratacağı insan ve araç trafiğine ilişkin herhangi bir ulaşım değerlendirmesi yapılmadığına dikkat çekildi. Rıhtım yolunun ana arter olması nedeniyle projenin kentsel doku üzerinde ciddi ulaşım baskısı yaratacağı belirtildi. Ayrıca proje alanının İstanbullular tarafından aktif olarak kullanılan bir yeşil alan olduğu, tescilli ağaçların bulunduğu bu alanda yapılacak yapılaşmanın park niteliğini zedeleyeceği kaydedilerek projenin Haydarpaşa Garı ve koy ile görsel ilişki kurmadığı, Anadolu Yakası kent siluetine etkisinin dikkate alınmadığı da vurgulandı.
Ayrıca, projenin Kıyı Kanunu Uygulama Yönetmeliği’ne göre dolgu alanlarında yapılabilecek ibadet yapıları kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ifade edildi.
İSTİNAF KARARI
İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin kararı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve İstanbul Çevre Ve Tarihi Eserleri Koruma Derneği tarafından bölge idare mahkemesine taşındı.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdare Dava Dairesi, 15 Aralık 2025 tarihli kararıyla İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin verdiği iptal kararını kaldırdı.
4. İdare Dava Dairesi kararı üzerine Kadıköy Belediyesi, 20 Ocak 2026 tarihinde Danıştay’a temyiz başvurusunda bulundu.
DANIŞTAY’A BAŞVURU YAPILDI
Belediyenin temyiz dilekçesinde, dolgu alanında planlanan cami, kültür merkezi, şadırvan ve yer altı otoparkı projelerinin birden fazla mevzuata aykırı olduğu vurgulandı.
Özellikle 3 bodrum katlı ve 1242 araç kapasiteli yer altı otoparkının, 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı bulunmayan plansız bir alanda yer aldığı belirtilerek, bu durumun 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile bağdaşmadığı ifade edildi.
Dilekçede istinaf kararında yer alan “proje fonksiyonlarının imar planlarına uygun olduğu” yönündeki değerlendirmeye de itiraz edildi. Cami projesi kapsamında gösterilen bazı alanların plan sınırları dışında kaldığı, Kentsel Sit Alanı içinde bulunan tescilli yapı ve ağaçlara ilişkin herhangi bir uygulama imar planının bulunmadığı vurgulandı.
Belediye, Kıyı Kanunu uyarınca dolgu alanlarında yapılaşmanın toplam emsal alanın yüzde 5’i ile sınırlandırılması gerektiğini anımsatırken, proje alanının İBB Mikro Bölgeleme Projesi’nde “Ağır Önlemler Gerektiren Alan” olarak tanımlandığına da dikkat çekti. Ayrıca ilk derece mahkemesinin iptal kararına dayanak oluşturulan bilirkişi raporlarında bu teknik ve bilimsel tespitlerin açıkça yer aldığı, ancak istinaf kararında bu değerlendirmelerin büyük ölçüde göz ardı edildiği ifade edildi.
Başvuruda, yer altı otoparkı ve cami fonksiyonlarının Kadıköy Meydanı’ndaki trafik yoğunluğunu artıracağı, Kentsel Sit Alanı ile etkileşim-geçiş sahasının bütüncül planlama ilkelerine uygun biçimde ele alınmadığı belirtildi. Kadıköy Belediyesi, söz konusu düzenlemelerin ilgili koruma mevzuatı ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile de çeliştiğini kaydederek Danıştay’dan istinaf kararının bozulmasını ve dava konusu işlemlerin iptalini talep etti.
“HUKUKİ MÜCADELEMİZİ SÜRDÜRECEĞİZ”
Kadıköy Belediye Başkanı Mesut Kösedağı, Danıştay’a yapılan temyiz başvurusuna ilişkin değerlendirmesinde, sürecin hukuki ve teknik boyutlarıyla ele alınması gerektiğini ifade etti. Kadıköy Rıhtımı’nın tarihi, kültürel ve doğal özellikleri nedeniyle özel bir hassasiyet taşıdığına dikkat çeken Kösedağı, “Bu bölgede yapılacak her türlü düzenlemenin, mevcut planlara, koruma mevzuatına ve bilimsel verilere uygun olması büyük önem taşıyor. Belediyemizin yaklaşımı da bu çerçevede şekillenmektedir.” ifadelerini kullandı.
Projede yer alan cami ve yer altı otoparkı işlevlerinin, Kadıköy Meydanı ve çevresinde hâlihazırda yüksek olan yaya ve araç trafiğini daha da artıracağına işaret eden Kösedağı, bölgede yoğunluk artışının ulaşım, güvenlik açısından yeni sorunlar doğurabileceğini söyledi. Kösedağı, cami yapılması planlanan alanın yürüme mesafesinde birden fazla cami olduğunu ve Kadıköylülerden bu konuda herhangi bir talep gelmediğini ifade etti.
İlk derece mahkemesinin iptal kararına dayanak olan bilirkişi raporlarının bilimsel ve teknik veriler içerdiğini hatırlatan Kösedağı, “Bu raporların istinaf aşamasında yeterince dikkate alınmamasını eksiklik olarak değerlendiriyoruz. Hukuki süreci Danıştay’da da sürdüreceğiz. Kadıköy’ün kıyılarının, meydanlarının yapılaşmaya açılmaması için gereken tüm adımları atmaya devam edeceğiz.” şeklinde konuştu.
MİMARLAR ODASI DA TEMYİZE GİDİYOR
TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi de karara itiraz edeceğini açıkladı. Açıklamada, iptal kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporlarındaki bilimsel ve teknik tespitlerin Bölge İdare Mahkemesi kararında yeterince dikkate alınmadığı belirtildi.
Kadıköy Rıhtımı’nın sıvılaşma riski yüksek bir kıyı dolgu alanı olduğuna dikkat çekilen açıklamada, öngörülen yoğun yapılaşmanın deprem güvenliği ve kentsel dayanıklılık açısından riskler barındırdığı ifade edildi. Projedeki cami ve yer altı otoparkının mevcut yaya ve araç trafiği üzerinde ek baskı yaratacağı, tescilli ağaçların bulunduğu aktif yeşil alanın altına yapılacak otoparkın ise kamusal alan niteliğini zedeleyeceği vurgulanarak “Bilimsel raporların haklılığımızı tescil ettiği bu süreçte, Bölge İdare Mahkemesi’nin bu hatalı kararını temyiz ederek mücadelemizi Danıştay nezdinde sürdüreceğiz.” denildi.