Haftalık Bağımsız Gazete 14 Kasım 2018

Cadde sakinleri mahallelerini anlattı

Sayfiye Records’un düzenlediği toplantıya katılan Bağdat Caddesi sakinleri geçmişten günümüze semtlerini anlattı

Cadde sakinleri mahallelerini anlattı
Erhan DEMİRTAŞ

Bağdat Caddesi hattındaki kentsel dönüşümü dokümanlar üzerinden ele alan ve mahallenin sosyolojik değişimini kayıt altına alan Yeditepe Üniversitesi öğretim görevlisi Merve Çaşkurlu Belgesay geçtiğimiz yıl Sayfiye Records adlı bir proje başlatmıştı. Öğrencileriyle beraber Cadde’deki kentsel dönüşümü fotoğraf ve videolarla belgeleyen Belgesay bu defa Boston Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde doktora eğitimine devam eden ve Bağdat Caddesi’ndeki komşuluk-emek  ilişkileri  üzerine araştırmalar yapan Ladin Bayurgil ile birlikte mahalle sakinleriyle bir toplantı gerçekleştirdi.

Toplantıya, Kadıköylü mimar ve araştırmacı Arif Atılgan, Mimar Sinan Üniversitesi öğretim üyesi Hale Gönül, yazar Batuhan Kıran, mimar Behice Kocadereli, sanatçı Servet Kargılı ve semtin eski sakinlerinden Fehmi ve Emel Altıkulaç, Hayri Erenli ve Tevfik Yağcı katıldı.

“ESKİ YAPILAR MUHAFAZA EDİLEMEDİ”

Osmanlı döneminden günümüze kadar Bağdat Caddesi’nin öyküsünü anlatan mimar Arif Atılgan, dönüşümün yalnız günümüzde değil, geçmişten bu yana yaşandığına değindi. Atılgan, geç 19. yüzyıl döneminde 2. Abdülhamit sarayının önde gelenleri tarafından yaptırılan köşklerin korunması gerektiğini, ancak 1970’li yıllarla birlikte yıkılmaya başlandığı ve muhafaza edilemediğini belirtti.

Arif Atılgan gibi 40 yıldan fazladır bu bölgenin sakini olan katılımcılar da bölgenin tarihi ve dokusunda tanıklık ettikleri değişimleri aktardılar. 1965 yılında çıkan kat mülkiyeti yasası ile birlikte köşklerin yıkılıp apartmanlaşma döneminin başladığını, 1974’te çıkan Bölgeleme Planı ile de inşaatlarda yoğunlaşmanın yaşandığını belirttiler. Katılımcılar, bölgenin sayfiye kimliğinin 1980’li yıllara kadar plajlar ile sürdüğünü aktarıp özellikle 1930’da kullanıma açılmış olan açık tramvay ile bölgedeki Fenerbahçe ve Suadiye plajlarına seyahatlerini andılar. Bölgenin tarihi üzerine çalışmalar yapan ve çeşitli yayınlarda kent üzerine yazıları yayınlanan Arif Atılgan, 1980’lerde yükselen yap-sat usulü inşaatçılık ile apartmanlaşmanın yoğunlaşması ve sahilin doldurulması ile de bölgedeki semtlerin sayfiye özelliğini yitirdiğinin altını çizdi.

SEMTİN ESKİ SİNEMALARI

Değişmekte olan kent mekânlarının ve mahallelilerin belleğini kaydetmek isteyen bu proje kapsamında, 1970’lerde popüler olan Bağdat Caddesi’nin Caddebostan Budak Kulüp, Feneryolu Top Pop Diskotek veya Suadiye Kulüp 33 gibi mekânları da anıldı. Bölgede kaybolan ve toplantıda özlemle anılan mekânlardan diğerleri ise Caddebostan Ozan ve Budak, Kalamış Sahil ve Fenerbahçe Stad gibi açık hava sinemalarıydı. Bu mekânlarda sinemalardan önce amatör grupların sahne aldığını hatırlayan semt sakinleri, şimdinin ünlülerinin o dönemki amatör müzisyenler arasından çıktığını ve Kadıköy ilçesinin her zaman yerel sanatı destekleyen bir bölge olduğunu belirtti.

“80 SONRASI CAZİBE MERKEZİ OLDU”

Aynı zamanda katılımcılar, 1980 sonrası bölgede semt sakinlerinin birbirini tanıdığı samimi mahalle kültürünün pekiştiğini ve Bağdat Caddesi’nin piyasa yapılan gösterişli ve popüler bir cazibe merkezi haline gelip ‘Cadde’ olarak anılmaya başladığını ifade etti.

Gençlik yıllarını Bağdat Caddesi’nde geçirmiş olan ve 1980’ler ile 90’lardaki ‘cadde kültürü’nü “Cadde Çocuğu” romanı ile kitaplaştıran Batuhan Kıran da Bağdat Caddesi hattında yürüme mesafesinde çeşitli kültür aktiviteleri ve plajların olmasıyla bölgede kendine mahsus bir mahalle kültürünün oluştuğunu aktardı.

“KOMŞULUK İLİŞKİLERİ ZAYIFLADI”

2012’den beri sürmekte olan deprem riski odaklı kentsel dönüşümün bölge mimarisine ve mahalle ilişkilerine etkisi de öne çıkan konulardan biriydi. Kentsel dönüşüme uğrayan binaların kat ve daire sayısındaki artış ile eski samimi komşuluk ilişkilerinin kaybolması tartışıldı. Fehmi Altıkulaç kentsel dönüşümün ev sahipleri arasında da bir ayrımına yol açtığını, komşuluk ilişkileri içine ekonomik hesaplar girdiğinde ilişkilerin erozyona uğrama riski olduğunu belirtti. Aynı zamanda kentsel dönüşümün yoğunluğu, sesi ve tozundan şikayetçi olan eski apartman sakinlerinin de Maltepe gibi komşu semtlere kayması ya da güneye taşınması ile bölgede eski dokunun kaybolması toplantıda yükselen ortak kaygılardan biriydi.

Geçmişten bu yana Bağdat Caddesi civarında yaşanan değişimleri ve özellikle son yıllarda yaşanan kentsel dönüşümün hikayesini bizzat mahalleliden dinlemeyi ve günümüz kuşağına aktarmayı hedefleyen Merve Çaşkurlu Belgesay ve Ladin Bayurgil’in bir sonraki toplantısı 24 Temmuz günü Caddebostan Kültür Merkezi’nde Hayal Kahvesi’nde saat 18.00’de gerçekleştirilecek.


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.