Haftalık Bağımsız Gazete 20 Nisan 2021

Sıyrılıp Gelen Plaklar; Grup Yorum


Murat BEŞER

Murat BEŞER

Okunma 01 Nisan 2021, 14:51

Daha önce onları hiç plaktan dinlememiştik; geçtiğimiz haftalarda Kalan Müzik iki Grup Yorum albümünü birden ilk kez plak olarak bastı. Biri topluluğun ilk albümü “Sıyrılıp Gelen”, diğer ise ikinci çalışma “Haziranda Ölmek Zor / Berivan”. 

İlk albüm 1987 yılında Taç Plak, ikincisi ise 1988 yılında Barış Plak etiketiyle yayınlanmıştı. Aslında bu iki albüm yapıldığında Kalan Müzik henüz kurulmamış, Grup Yorum ile Kalan Müzik’in sahibi Hasan Saltık da tanışmamıştı.

Grup Yorum ile Hasan’ın yolları ikinci albümden sonra 1989 yılında Sound adında bir stüdyoda kesişmişti. Grup Yorum üyeleri Mersin Cezaevi’nden çıktıkları gibi, evlerine bile gitmeden, yakınlarıyla hasretlik gidermeden “Cemo – Gün Gelir” albümünü kaydetmek için İstanbul’a hareket ederek apar topar stüdyoya girmişlerdi. Bunun nedeni her an yine gözaltına alınma tehlikesinin olmasıydı. İhtimal dahilindeki kısa sürebilecek özgürlük anlarında evde olmak yerine, albüm kaydederek mücadelelerine destek vermeyi tercih etmişlerdi. 

Albüm Saltuk Plak için kaydedilecekti, Hasan o sırada amcası Rahmi Saltuk’a ait firmanın çalışanıydı. Kayıt sürecinde olan bitenden, müzisyenlerin sevdalı ve tutkulu ruhlarından o kadar etkilenmiş, onları öylesine sahiplenmişti ki; albümü annesinin bileziklerini bozdurarak bitirince Grup Yorum ile aralarından sonsuzluğa açılan bir yoldaşlık duygusu filizlenmişti.  

Sonraki albümler Kalan Müzik etiketiyle çıkmış, eskiler de kataloğa dahil edilmiş, topluluk ile firmanın yolları ölümlere baskılara rağmen hiç ayrılmamıştı.  

***

Grup Yorum’un ilk albümünü hazırlayan toplumsal, siyasi ve kültürel koşullara kısaca bir göz atacak olursak, tablonun iç açıcı olmadığını söyleyebiliriz. 12 Eylül askeri darbe sonrası; devrimcilerin işkence gördüğü, uyduruk yargılamalarla hapse atıldığı, idam edildiği yılların devamıydı. Dışarıda ise sesini yükseltemeyen bir tepki vardı; giderek büyüyordu ama ses kesinlikle güçlü çıkmıyordu. 

Dört üniversite öğrencisinin yan yana gelişiyle kurulmuştu Grup Yorum, 1985 yılında. İlerleyen yıllarda kolektif ruhlu muhalif müziğin en haysiyetli örneği olacaklar, topluluk olmanın disiplini, organik bağı konularında cümle aleme ders olacaklardı. Kendiliğinden gelişen süreç, ilk albüm öncesinde bir mücadele tavrına dönüşmüştü. İki yıllık emek 1987 yılında meyve vermiş, “Sıyrılıp Gelen” yumrukların sıkıldığı kırmızı renkli kapakla bir kasette vücuda gelmişti. 

Halk müziği, ozan geleneği ile Latin Amerika ve Akdeniz müziğinin bileşeniydi albüm. Müzikal bir bütünlük yoktu ama coşku-ironi-hüzün-lirizm dörtgeninde şekillenen radikallikleri dengeliydi. Henüz en iyi soundlarına ulaşmalarına zaman olsa da, sekiz kişilik nefis kadro direnenlerin başkaldırısını, apolitik bir yaşam biçiminin eleştirisini bilhassa marş formundaki şarkılarla çok iyi dile getiriyordu. Albüm gelecekte yapacaklarının emarelerini taşıyordu. 

“Sıyrılıp Gelen” piyasada iken solist Efkan Şeşen hapisteydi. Topluluk da tutuklu üyeleri için etkinlikler düzenliyor, imza topluyor, hatta açlık grevleri yapıyordu. Destek amacıyla bu süreçte solist İlkay Akkaya katılmıştı aralarına. O yüzden çok hareketli bir dönemlerine denk gelmişti “Haziranda Ölmek Zor / Berivan” albümü. Topluluğun hayattaki radikalleşme hareketleri müziklerine doğrudan yansıyordu. Güncel mesajları bulunan şarkılar, doğrudan siyasi mücadelelerini destekliyordu. Kolektif ruhun zirveye çıktığı çalışmalardan biriydi.

Enternasyonal iki devrimci marşın “Venseremos” ile “Çav Bella”nın repertuardaki varlığına rağmen kuru ajitasyondan uzak bir pozisyon almayı başarmışlardı. Toplum içindeki bireye yönelik insani hassasiyetler şarkı içeriklerinde ihmal edilmemiş, ayrıca ilk albüme göre müzikal tatları da daha yoğunlaşmıştı. Artık topluluğun önünde daha üretken olacakları bir süreç vardı. 

***

Kalan Müzik’te ise işler mutedil dalgalı seyrediyordu. Hasan’ın solcu damarı ve alevi duyarlılığı firmanın yayın politikasında belirleyici rol oynuyordu. Firma, bu tavrı yüzünden büyük baskılara maruz kalıyordu. Bu baskı konularından biri de şüphesiz Grup Yorum idi. Örneğin 2000’lerin başında “Hayata Dönüş” adlı operasyonun ardından hem topluluğa hem de Hasan’a da dava açılmış, üç yıl ceza verilmişti. Ancak dönemin Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş bile Hasan’ın yanında durmuştu. Kalan Müzik’in kültür hayatımıza yaptığı katkılar (bilhassa Arşiv Serisi) ile hiçbir ideolojik akrabalık olmadığı halde, karşıt görüşleri temsil eden kesimlerden bile takdir alıyordu. 

Kalan Müzik nicedir niyetlendiği projeyi hayata geçirince, altmışlı yıllardaki Amerikan baskılarına benzeyen gatefold kapakla plak olarak basılmak ilk olarak bu iki albüme nasip oldu, orijinal makara bantlarından aktarılarak. 

Politik müziğin önemli sembollerinden Grup Yorum, kuruluşundan bu yana firmanın amiral gemisi. Onlar görüşleri yakın ya da değil, hiç ehemmiyeti yok; ne vakit adları geçse birkaç kuşaktan insanın içini burkmaya, yüreğini hoplatmaya devam ediyor. 34 yıl sonra bu albümü plaktan dinlemek tarifi zor duygular içeriyor.

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Nevin - 2 hafta önce
Emeği geçen herkesi kutluyorum