Haftalık Bağımsız Gazete 02 Mart 2021

Kültür ‘fizik’ sevenlere…


Uğur VARDAN

Uğur VARDAN

Okunma 14 Ocak 2021, 15:06

Bilim… Özellikle pandemi dolayısıyla kendi varlığını, önemini hatırlatan bir kavram, alan, disiplin, gerçek, hassasiyet vs… Covid-19 belası sevdiklerimizi, en yakınlarımızı, daha sevmeye doyamadıklarımızı aramızdan alıp götürürken, hastalığa yakalanan bazılarımıza zorlu süreçler yaşatırken, çoğumuzu evlerimize kapatıp birçoklarımıza da ekonomik darbeler vurup işsiz bırakırken ya da genel olarak psikolojimizi bozarken, yardımı hep bilim insanlarından istedik, bekledik... Salgın yükünü elbette öncelikli olarak sağlık sektörünün çalışanları üstlendi ama öte yandan aşı aşamasında da kimya ve tıp alanındaki bilim insanların maharetlerinden, öngörülerinden, bilgi ve birikimlerinden medet umduk.

Sağ olsunlar, onlar da beklentileri boşa çıkarmadı ve buldukları aşılar, hastalığın sona erdirilmesindeki en önemli umut ışığı oldu.

Bu ayki yazımızın konusu bir bilim insanı; hoş kendisi bir tıpçı ya da kimyager değil ama tarih sahnesine fizik alanında derin izler bırakmış bir kişilik… Evet, Richard Phillips Feynman’dan bahsediyoruz. 1918 doğumlu Feynman, 18 yaşında MIT’ye (Massachusetts Institute of Technology) girmiş, 1965’te de kuantum elektrodinamiği üzerine yaptığı çalışmalarla Nobel ödülü kazanmıştı. Kendisinin kaleme aldığı ya da üzerine yazılmış birçok kitabın Türkçeye de çevrildiği bu müstesna fizikçinin hayat öyküsünü anlatan bir çizgi roman ise geçen yılın son döneminde (Kasım 2020) Türkiye’de yayımlandı. 

Alfa Yayınları’ndan çıkan bu kitapta Feynman’ın bilim ve hayat yolculuğunu çok küçük yaşlardan itibaren okuyor, bıraktığı her türden izlerin takibini sürdürüyoruz. Çocukken evde kendi ait laboratuarında yaptığı çalışmalar, üniversite eğitimi, Arline Greenbaum’a olan sonsuz ilgisi, onu elde etme çabaları, nihayetinde evlenmeleri ama o dönem için ölümcül bir hastalık olan tüberkülozun yakalanan genç kadının (1945) yaşama erken vedası, Arline’e 1946’da yazdığı ve “Bunu sana yollayamadığım için beni affet çünkü yeni adresini bilmiyorum” cümlesiyle sonlanan ünlü mektup; kitabın uğradığı belli başlı limanlar, noktalar arasında…

Öte yandan başta Albert Einstein olmak üzere Niels Bohr, J. Robert Oppenheimer, Enrico Fermi, Hans Albrecht Bethe gibi ünlü fizikçilere de bu çizgi romanın sayfalarında rastlayabiliyorsunuz. Doğrusu bu isimlerle karşılaşmak biraz da zorunluluk; çünkü Feynman uzun süre atom bombasını inşa eden ekibin bir parçası olarak Los Alamos’taki merkezde çalışmıştı. Ne var ki atom bombası onların “savaşı bir an önce bitirmek” gerekçesiyle bağlandıkları bir projeydi ama sonuçta öyle bir yıkım yaşandı ve geride, izleri yıllar yıllar boyu sürecek arızalar bıraktı ki, birçoğu bilim insanı olarak yaptıklarından utandı, vicdan azabı duydu. Ama sonuçta hepsi de insanlık tarihinin en lekeli sayfalarından birinin parçası oldular…

Metnini Jim Ottaviani’nin kaleme aldığı, çizimlerine Leland Myrick’in imza attığı, renklendirmesini de Hilary Sycamore’nin yaptığı (Türkçeye kazandıran isimse Burak Cem Coşkun) ‘Feynman’, bence son derece kıymetli bir çaba. Hem böylesine bir bilim insanını tanıtıyor hem de arka planda sağlam bir 20. yüzyıl panoramasını sosyolojik ve tarihsel verilerle sunuyor.

Her şeyin olduğu gibi çizgi romanların da derin olanları makbuldür… Richard Phillips Feynman’ın çarpıcı hayat hikâyesinden pasajlar sunan bu çalışmayı mutlaka okuyun derim…

Not: Meraklısına da aynı şahsiyetin öyküsünü perdeye taşıyan 1996 tarihli ‘Infirity’ adlı yapımı hatırlatırım… Matthew Broderick’in sinema serüvenindeki tek yönetmenlik hamlesi olan bu çalışmada Feynman’ı Broderick, karısı Arline’i ise Patricia Arquette canlandırıyordu. 

  

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.