Haftalık Bağımsız Gazete 17 Ocak 2022

Fotoğraflı Kadıköy Tarihi - 1


Emre MUŞAZLIOĞLU

Emre MUŞAZLIOĞLU

Okunma 13 Ocak 2022, 15:01

Kadıköy’ün Primadonnası Suzan Lütfullah Sururi

İçinde bulunduğumuz hafta sanat dünyamızın ilklerinden biri olan, ülkemizin en güzel kültür sanat binalarından biri olan Süreyya Sineması fuayesinde büstü bulunan, cumhuriyet dönemi öncü kadınlarından Suzan Lütfullah’ın anıldığı haftaydı. İlk Müslüman profesyonel primadonnamız Suzan Hanım, 11 Ocak 1932’de henüz 23 yaşındayken vefat etmişti.

Suzan Lütfullah Hanım 1909 yılında dünyaya gelmiş ve Kadıköy’de Dame de Sion Fransız Lisesi'nde öğrenim görmüştü. Henüz 17 yaşında, Kadıköy Şehbal Tiyatrosu'nda kurulan Yeni Operet Heyeti'nin ilk oyunu Vedat Örfi’nin yazıp bestelediği Balo Kaçakları’nda başrolde oynamıştı. 1929 yılında daha sonra Süreyya Opereti adını alacak olan Muhlis Sabahattin Ezgi'nin kurduğu Muhlis'in Çocukları Operet Topluluğu ile Ayşe operetinde rol aldı. Eşi Lütfullah Sururi’nin abisi Yusuf Sururi’nin Gül Hanım operetinde başrol oynamıştı. Yusuf Sururi, Suzan Hanım ve abisinin kızları Gülriz Sururi’nin doğduğu sene başlayan opereti Gülriz’e ithaf ettiğini söyler. Annesi Suzan Hanım gibi vefatı sonrası Kadıköy Belediyesi Süreyya Operası’nda kendisi için bir anma düzenlenen usta tiyatrocumuz Gülriz Sururi annesini çok küçük yaşta kaybetmiştir. Anılarında Kalamış’ta oturdukları o yıllarda annesinin ölümünün kendisinden gizlendiğini söyler. Bir başka anısında yine genç yaşta kaybettiğimiz tiyatro ve sinema oyuncumuz Melek Kobra ve annesiyle yaşadığı anları naklederken İskele ve Moda arasındaki bir evde olduklarını söyler. Suzan Lütfullah eşiyle birlikte 1929 yılında Almanya’ya gidip plak kayıtları da yapmış ve birçok tangoyu seslendirmiştir. Vefatından sonra 29 Şubat 1932’de Süreyya Operası’nda adına bir anma gecesi düzenlenmiştir. Darülbedayi, Raşit Rıza Tiyatrosu, Muhlis Sabahattin Bey, Süreyya Opereti ve Naşit Bey’in temsiller verdiği bu gecede elde edilen gelirle, tanınmış Kadıköylülerden oluşan heyet Suzan Hanım’ın büstünü yaptırır. Ali Nijat Sirel’in yaptığı bronz büst halen Kadıköy’de Süreyya Operası fuayesinde durmaktadır.

Hocaların hocası Fulya Akaydın

Türk musikisinin büyük değerlerinden bestekâr ve piyano sanatçısı Fulya Akaydın 1908 yılında doğmuş ve 1975’te vefat etmişti. 1914’te Kadıköy’de kurulan Şark Musiki Cemiyeti’nin Kadıköy Hale Sineması’nda vereceği bir konsere, Cemiyet’in bir süre başkanlığını da yapan Ali Rıfat Çağatay’ın davetiyle katılıp henüz çocuk yaşta piyano çalan Akaydın uzun yıllar Cemiyet’in üyeliğini yapmıştı. Kadıköy Halkevinde 12 sene piyano öğretmenliği ve koro şef muavinliği yapıp Batı musikisinde birçok öğrenci yetiştirmişti. Suadiye’deki evinde vefat eden önemli bestekârlarımızdan Lemi Atlı’nın eserlerini notaya döken müzisyenlerden biri olan Fulya Akaydın ayrıca Ankara Radyosu Koro Şefliği görevine kadar yükselen Kadıköylü bestekâr Muzaffer İlkar’ın da hocalığını yapıp onu yetiştiren kişi olmuştur. Akaydın’ın hocalığını yaptığı önemli bir diğer isim de İ.T.Ü Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı’nın kurucu başkanı Ercüment Berker’dir. Fulya Akaydın’ın 1929 yılı Ocak ayında Kadıköy’de dünyaya gelen oğlu Pertev Apaydın da ilk ve orta tahsilini Kadıköy’de tamamladıktan sonra Kadıköy Halkevi Korosu’na katılır. Hem Cemal Reşit Rey’le müzik eğitimine hem mühendislik eğitimine devam eder. Devlet Senfoni ve Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestralarının da şefliğini yapan Apaydın hayatını sürdürdüğü Brüksel’de geçtiğimiz yıl 2 Kasım günü vefat etmiştir. (Akaydın soyadı Pertev Bey’le birlikte değişip Apaydın halini almıştır) 

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.